Historia Hufca Lubliniec

Harcerstwo to nie jest coś, co się umie, ale to jest coś czym się jest.

enfrdeitptrues

Świadkowie Historii

Jan Wyglenda

Jan Wyglenda, urodził się 23 listopada 1894 roku w Brzeźnicy pod Raciborzem. Maturę zdał w 1914r. we Wrocławiu. Rozpoczęte studia we Wrocławiu przerwał wybuch I wojny światowej, podczas której walczył w armii pruskiej jako oficer w stopniu podporucznika. W lipcu 1918r. nie wrócił już na front – symulując zakażenie nogi, w mistyfikacji pomagał mu zaprzyjaźniony lekarz – Emil Cyran. W 1918 roku stworzył w rodzinnej miejscowości oddział zbrojny za co trafił do więzienia. W czerwcu 1919 roku został zastępcą komendanta głównego i kierownikiem Wydziału Wywiadu Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska.

Brał czynny udział we wszystkich trzech powstaniach: w pierwszym dowodził bitwą pod Godowem oraz walkami na odcinku olzańsko-oświęcimskim. W drugim stał na czele samoobrony powiatu rybnickiego, raciborskiego i pszczyńskiego. W trzecim (pod pseudonimem „Traugutt”) był zastępcą dowódcy i szefa sztabu oraz współkierował Grupą "Północ", która to grupa działała na terenie powiatów oleskiego, lublinieckiego, tarnogórskiego i strzeleckiego.  Brał też czynny udział w polskiej kampanii plebiscytowej – pełniąc funkcję kierownika sekretariatu w Wydziale Kulturalno-Oświatowym Polskiego Komisariatu Plebiscytowego w Bytomiu.

wyglenda12019Jan Wyglenda

Po podziale Górnego Śląska zmuszony został do opuszczenia rodzinnego obszaru przyznanego Niemcom i zamieszkał w polskim województwie śląskim. W latach 1921-1922 pełnił funkcję prezesa Związku Powstańców Śląskich. W 1922 rozpoczął przerwane, ze względu na brak funduszy, studia prawnicze w Poznaniu.


Od początku 1924r. sprawował funkcję naczelnika komisarycznego gminy Wielka Wieś. W sierpniu 1927r. został mianowany Starostą Lublinieckim, którą to funkcję sprawował do połowy września 1928r.

wyglenda62019

W sierpniu 1928r. odbył się II Zlot Hufca Lubliniec - jest wielce prawdopodobne - że uczestniczył w nim starosta Jan Wyglenda.

zlotwyglenda2019rfrfr
II Zlot Hufca Lubliniec - 1928r.
trzeci od lewej stoi najprawdopodobniej starosta Jan Wyglednda

Następnie, aż do 1939r. pełnił funkcję Starosty Rybnickiego (do Rybnika z Lublińca został przeniesiony na prośbę byłych powstańców ziemi rybnickiej). W lutym 1939 roku objął posadę generalnego dyrektora administracyjnego spółki Książęce Kopalnie Pszczyńskie.

wyglenda22019Jan Wyględa - starosta rybnicki

W czasie kampanii wrześniowej początkowo uczestniczył w organizowaniu obrony Katowic i Mikołowa, następnie jako kapitan rezerwy otrzymał przydział do jednego z pułków „Armii Kraków”. Nie dane mu było jednak walczyć podczas tej kampanii z bronią w ręku. Po upadku obrony wrześniowej przez Zaleszczyki, Rumunię i Francję dotarł do Anglii. Tam, ze względu na swoje koneksje z obozem piłsudczyków (w czasie II RP, Wyglenda był mocno związany z między innymi Michałem Grażyńskim) został zesłany do obozu Rothesay na wyspie Bute, czyli Wyspie Węży. PO zwolnieniu z obozu rozpoczął studia filologii angielskiej na Uniwersytecie St. Andrews. Pełnił funkcję oficera kulturalno-oświatowego w brytyjskiej Armii Terytorialnej. Służył jako tłumacz w dywizji piechoty szkockiej. Przekładał na polski brytyjskie regulaminy wojskowe, tworzył biblioteki dla żołnierzy, organizował imprezy kulturalne i wygłaszał odczyty.

wyglenda42019
Jan Wyglenda

Do ojczyzny wrócił w kwietniu 1946 roku. W 1947r. zapisał się do Polskiej Partii Robotniczej, co ułatwiło mu objęcie posady dyrektora administracyjno-finansowego Głównego Instytutu Paliw Naturalnych. W styczniu 1950r. został aresztowany za swoją działalność w II RP i w czasie wojny. W odosobnieniu spędził sześć lat i odzyskał wolność po przemianach październikowych. Oficjalnie zrehabilitowany i uznany za ofiarę prześladowań okresu kultu jednostki. Nie powrócił już do PZPR. Do emerytury – w 1960r -pracował w katowickim Przedsiębiorstwie Budowy Kopalń Płytkich. W 1972r. został awansowany na majora.


Był kawalerem wielu odznaczeń wojskowych i państwowych między innymi: Orderem Virtuti Militari V kl., Krzyżem Walecznych, Śląskiem Krzyżem Powstańczym, Krzyżem Niepodległości z Mieczami, Orderem Polonia Restituta. Zmarł 28 marca 1973r. i został pochowany na cmentarzu w Rybniku.

wyglenad52019
Grób Jana Wyglendy w Rybniku

Opracowane na podstawie:
Plebiscyt i powstanie śląskie - Wyglenda Jan
Wspomnienia z lat 1939-1943 - Wyglenda Jan
Encyklopedia Powstań Śląskich
Tygodnik powiatowy na powiat Lubliniec 1927,1928
Wikipedia

Zdjęcia:
Wikipedia
NAC
Plebiscyt i powstanie śląskie - Wyglenda Jan
Wspomnienia z lat 1939-1943 - Wyglenda Jan