Historia Hufca Lubliniec

Harcerstwo to nie jest coś, co się umie, ale to jest coś czym się jest.

enfrdeitptrues

Wychowanie Fizyczne i Przysposobienie Wojskowe

Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego powołany został rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 stycznia 1927r. Do tego czasu za stowarzyszenia przysposobienia wojskowego uznane były: Związek Strzelecki, Związek Towarzystw Gimnastycznych „Sokół” i Związek Harcerstwa Polskiego. Na szczeblach wojewódzkich, powiatowych i miejskich tworzono odpowiednie komitety wf i pw. W wojsku do 1929 r. funkcjonowały w ramach dowództw Okręgów Korpusów referaty pw. Od tego roku pojawiły się Urzędy WFiPW na szczeblu OK. Im podporządkowany byli rejonowi komendanci pw (szczebel dywizji), obwodowi (kilka powiatów – rejon pułku), powiatowi komendanci pw.

pw2016rtylub
Powiatowy Komitet Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego
na powiat lubliniecki, między innymi płk Milian Marszałek (1931r.)

Podstawową jednostką pw była drużyna (9-17 osób), 2-5 drużyn tworzyło pluton, 3-5 plutonów tworzyło kompanie pw. Wyższych związków nie tworzono.

PUWFiPW prowadził szkolenie pw z grupami społecznymi, które nie były objęte szkoleniem w stowarzyszeniach pw. Szkolenie tego typu prowadzone było także wśród Polonii w USA, Francji, Brazylii. Na terenach szkół tworzono tzw. Hufce szkolne pw. W 1937 roku przysposobienie wojskowe stało się przedmiotem obowiązkowym we wszystkich liceach i na wszystkich uczelniach. Edukacja tego przedmiotu trwała 2 lata.

Materiał  programowy  podzielono na trzy podstawowe działy, a mianowicie: strzelectwo,  walkę i  służbę. W ich ramach przewidywano między innymi: doskonalenie techniki  strzeleckiej, pogłębienie umiejętności właściwego zachowania się na polu walki poprzez gry polowe, ćwiczenia bojowe, terenoznawstwo, topografię. Ponadto zwracano uwagę w programie na obowiązki żołnierza, cechy i cnoty żołnierskie, służbę wojskową wartowniczą, inspekcyjną i porządkową, musztrę, organizację życia obozowego oraz ochronę tajemnic wojskowych.

pwczapka2017rt
Furażerka z metalowym znaczkiem PW

Prowadzono szkolenie pw dwóch, a następnie trzech stopni. Trzeci stopień wprowadzono w związku z rozpoczętą organizacja Obrony Narodowej.

Osoby z I stopniem pw miały pierwszeństwo w naborze do szkół podoficerskich, do przepustek w trakcie okresu rekruckiego, urlopów okolicznościowych w celu wzięcia udziału w świętach pw swego macierzystego rejonu.

Posiadacze II stopnia pw wcielani byli do jednostek o trzy miesiące później niż normalny pobór (a więc o trzy miesiące krócej służyli w wojsku).

Prowadzono także pracę z rezerwistami. Największe osiągnięcia w szkoleniach pw miał Związek Strzelecki. Zarówno ze względu na liczbę członków, jak i poziom wyszkolenia. W 1937 r. ZS liczył ponad 500 tys. członków.

W 1936r. powołano dożycia Junackie Hufce pracy, które miały łączyć szkolenie z zakresu przysposobienia wojskowego z likwidacja bezrobocia (głównie na wsi). JHP liczyły około 10-11 tys. członków.

Przysposobienie Wojskowe Kobiet zaczęło działalność w 1929 roku. W lutym 1939r. powołano jako stowarzyszenie Przysposobienie Wojskowe Kobiet. Liczyło około 47 tys. pań. W okresie międzywojennym przeszkolenie przeszło koło miliona kobiet. Odbyło się to w ramach 57 stowarzyszeń, które skupiały również kobiety.

Wielu Harcerzy Hufca Lubliniec, należało do Hufców szkolnych pw działających przy Gimnazjum w Lublińcu. Z danych, które się zachowały - tj z roku 1930/31 do Hufca działającego przy Gimnazjum, składającego się z 33 członków, należeli uczniowie klas od V do VIII, po ukończeniu 16 roku życia. Hufcem opiekowali się oficerowie 74 GPP, w roku 1930/31 byli to major Kościński i p.por Nawara. Z ramienia szkoły opiekunem był pan Marian Wnuk. Ćwiczenia Hufca odbywały się raz w tygodniu. W ramach programu członkowie Hufca uczestniczyli w zajęciach: strzeleckich, ćwiczyli musztrę, szermierkę, rzuty granatem, uczyli się o broni, odbywali zajęcia przeciw-gazowe, a także brali udział w grach sportowych: lekkoatletyce, piłce ręcznej, koszykówce, siatkówce czy palancie.

Poniżej zdjęcia z zajęć przysposobienia wojskowego z udziałem harcerzy Hufca Lubliniec
12pwzawody2016
1212pwzawody20163
12pwzawody20165
pwzawody201655
pwzawody201656

Co roku, wiosną, organizowane były specjalne całodniowe ćwiczenia Hufca, a często także kilkudniowe biwaki "koncentracyjne". Tak było właśnie w roku 1931, kiedy od 25-27 czerwca członkowie Hufca biwakowali pod opieką profesora Józefa Szelickiego, a 28 czerwca wzięli udział w Święcie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego, które odbyło się w Lublińcu.

zbiorkapw2016ty
Zbiórka polowa, przed mszą św, podczas
Święta Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Lublińcu

W zawodach zorganizowanych z tej okazji wzięli udział harcerze, członkowie Harcerskiego Klubu Sportowego działającego przy KH Lubliniec, wśród których byli Karol Mikeska i Alojzy Gajek.

12pwzawody2016rt
Stoją od lewej: Alojzy Gajek i Karol Mikeska

12pw1931redr
Zawody zorganizowane z okazji Święta WFiPW w Lublińcu w 1931r.

Po zawodach odbyło się wręczenie nagród przez wicestarostę dr. Adolfa Łukowieckiego w obecności członków powiatowego komitetu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Lublińcu, m.in. płk. Miliana Marszałka.

mikeska20167tgyh7
Uroczyste wręczenie nagród

na zdjęciu harcerze hufca oraz komendant - Ludwik Klama
z tyłu w środku zdjęcia

W latach 30-tych, ze względu na sporą grupę harcerzy lublinieckich w wieku przedpoborowym, utworzono z nich drużynę PW, podległą miejscowej Komendzie PW. W ramach programu Komendy PW odbywały się regularne ćwiczenia wojskowe i harcerka drużyna PW brała w nich udział jako samodzielna jednostka. Startowała także w zawodach urządzanych przez Komendę PW zdobywając w nich liczne nagrody.

hufiecmaski2017ty
Harcerze w maskach przeciwgazowych
5 czerwca 1932r. podczas Święta WFiPW w Lublińcu

Kilku druhów: Mikeska Karol, Myszor Emil, Gaczek Henryk, Gajek Alojzy, Słota Eryk, Władysław Wędrychowicz, uczestniczyło w skoszarowanym, 2 tygodniowym kursie PW w Katowicach i po uzyskaniu pomyślnych wyników egzaminacyjnych skorzystali oni z ustawowej ulgi wojskowej. 

 

Ćwiczenia z zakresu pw odbywały się także w drużynach harcerskich. Przykładem może być odbywana w ramach Choragwianych Mistrzostw Sportowych w Brennej w 1936r., konkurencja - marsz w maskach przeciwgazowych, w których drużyna naszego Hufca okazała się być bezkonkurencyjna, zdobywając pierwsze miejsce.


Opracowane na podstawie:
artykułów ze strony - http://www.jpilsudski.org
Przysposobienie obronne w edukacji szkolnej II Rzeczypospolitej - Beata Urbanowicz
Sprawozdanie z pracy szkoły w roku 1930/1931 - Muzeum Internetowe Pamiątek Historycznych ZS nr 1 w Lublińcu

Forografie:
Archiwum Hufca ZHP Lubliniec
Zbiory prywatne - Alojzy i Marcin Gajek
Zbiory prywatne - Ludwik Klama i i Grażyna Klama - Morgała
Zbiory Narodowe Archiwum Cyfrowe - on line
Zbiory prywatne - Władysław Wędrychowicz